Thứ Năm, ngày 21 tháng 2 năm 2013

Đọc lại một bài thơ Xuân Diệu

Xuân Diệu đối với bọn tôi - những đứa học sinh lớn lên trong thời VNCH, lại chọn học ban văn chương - là một cái tên vô cùng quen thuộc và thân thiết. Có ai trong bọn tôi lớn lên mà không thuộc những câu thơ như "Mau với chứ vội vàng lên với chứ/ Em em ơi tình non sắp già rồi ...", "Là thi sĩ nghĩa là ru với gió/ Mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây ...", "Tôi yêu Bao Tự mặt sầu bi/ Tôi mê Ly Cơ hình nhịp nhàng/ Tôi tưởng tôi là Đường Minh Hoàng/ Trong cung nhớ nàng Dương Quý Phi ...".

Nói vắn tắt, đối với thế hệ bọn tôi ở miền Nam thì Xuân Diệu quả là một biểu tượng của thơ mới, của sự phóng khoáng, của tình yêu đôi lứa, của những tình cảm mà nói theo quan điểm của văn học cách mạng là "ướt át, ủy mị, tiểu tư sản", vv.

Nhưng sau khi miền Bắc được giải phóng thì thơ Xuân Diệu đã khác đi, không còn tính chất lãng mạn lả lướt kia nữa. Đã có một Xuân Diệu khác (cũng như có một Huy Cận, một Chế Lan Viên khác). Nhưng ông không còn nổi tiếng nữa. Tôi hầu như chẳng nhớ được một bài thơ nào của XD sau năm 1954, mặc dù hình như tôi cũng đọc được một vài bài (dạng bài đọc thêm) trong sách Văn học lớp 12 thời ấy.

Hôm nay, nhân đọc được bài viết về Phạm Duy và Tố Hữu, tôi nhớ đến một bài thơ của Xuân Diệu mà một người bạn nhỏ đã gửi cho tôi cách đây ít lâu. Một Xuân Diệu rất khác, một XD của văn học cách mạng, không còn ướt át, ủy mị, lãng mạn, vẩn vơ, "nghệ thuật vị nghệ thuật" nữa. Mà là một XD "nghệ thuật vị nhân sinh" - hay nói đúng hơn là "nghệ thuật vị ... chống Mỹ cứu nước", viết có chủ đích rõ rệt và hẳn là theo chủ trương về văn nghệ của Đảng trong tình hình đất nước vào thời ấy (chắc chắn là phải dưới sự lãnh đạo về tư tưởng của Tố Hữu).

Bài thơ ấy là như thế này, xin gửi lên đây để các bạn đọc nhé. Nguồn ở đây: http://www.thivien.net/viewpoem.php?ID=23138.

 Một tên Mỹ bị sập hầm chông 
 
Ngày 14-3-1962, một tiểu đoàn biệt kích ở  đồn Trung Hoà, quận Củ Chi, Thủ Dầu Một,  do một số sĩ quan Mỹ chỉ huy, tới càn quét ở xã Nhuận Đức; vừa đến nơi, thì một tên Mỹ bị sập hầm chông lòi ruột.
                 Tin các báo

Một tên Mỹ bị sập hầm chông.
Hầm chúng tôi sâu, trên phủ lá
Khoét trong đất một chí trả thù,
Chông dài, có ngạnh như câu cá.


Trung đội lính phải khiêng mày đi -
Đến chết vẫn bắt người ta khổ!
Lòi ruột rồi tên Mỹ chỉ huy,
Ta còn gửi đầu mi trên cổ!

Ở xã Nhuận Đức, quận Củ Chi
Máu Mỹ tưới kìa, toang thịt Mỹ!
Bay dựng lầu trên thịt người ta,
Chông vào, thịt Mỹ đau không nhỉ?


Khắp cả mặt đất là hầm chông,
Bước thì phải liệu, đi phải trông!
Một tờ lá rụng, một chòm cỏ
Đều giấu hờn căm ở dưới lòng!


Một tên Mỹ bị sập hầm chông
Hai tên Mỹ chôn chân giữa đồng
Trăm tên Mỹ sỗ sàng cướp nước
Nghìn tên Mỹ sẽ thành số không!

2-4-1962


Quả là một bài thơ đáng nhớ, phải không các bạn? Tôi chợt nghĩ, nếu bây giờ tôi còn đi học và phải làm đề tài nghiên cứu về văn học, tôi sẽ chọn đề tài về sự thay đổi về tư tưởng và phong cách nghệ thuật của các văn nghệ sĩ trước và sau khi có sự lãnh đạo của ĐCSVN, như trường hợp của XD, HC, Chế Lan Viên, hoặc sau này là Trịnh Công Sơn và một vài người khác nữa. Chắc chắn là sẽ nhiều phát hiện lắm đây.

17 nhận xét:

  1. Hãy tưởng tượng năm 1962 lính Trung Quốc qua xâm lăng bên Mỹ, bị sập bẫy lòi ruột tại Mỹ. Sau đó TQ đêm quân qua đánh bên Mỹ làm gây cho 6Triêu người Mỹ bi chết (tỉ lệ VN: chết/dân số 2T/50T tương đương với Mỹ 6T/150T). Rồi 50 năm sau, 2013, có một ngườ Mỹ lên viết bài chê tại sao có một nhà văn Mỹ lại viết văn thơ thù ghét người TQ đến thế. Tôi thật tởm cho chị.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Này ông bạn,đến nay hoá ra bạn vẫn chưa hết bị nhồi
      sọ và tẩy não về cái gọi là "chống Mỹ cứu nước" hay
      sao trong khi thực chất đó là "chống Mỹ tư bản" dể
      xây dựng chế độ CS.ở miền Bắc ?
      Nếu thời đại này có Internet mà ông bạn vẫn không chủ
      động đi tìm sự thực thì thời xưa,họ bưng bít thông
      tin tối đa nên ông bạn đã bị "đúc khuôn" rồi !

      Xóa
    2. ỐI GIỜ ƠI LÀ GIỜI GIỜ NÀY CÒN MẮM KẺ MONG MUỘI. NGƯỜI MỸ GIẾT LÍNH BẮC VIỆT , DU KÍCH MIỀN NAM LÀ CÓ CÓ THẬT VÀ ĐÔI KHI GIẾT NHẦM DÂN THƯỜNG CŨNG LÀ SỰ THẬT, VÀ DÂN THƯỜNG THÌ CŨNG CÓ NGƯỜI BỊ GIẾT VÔ TỘI NHƯNG CŨNG CÓ NGƯỜI LÀ DÂN THƯỜNG NHƯNG THAM GIA VÀO CHIẾN TRANH. KHÔNG TÍNH ĐẾN LÍNH VNCH BỊ GIẾT MÀ CHỈ TÍNH DÂN THƯỜNG MIỀN NAM BỊ CHÍNH NHỮNG NGƯỜI CÙNG CHỦNG TỘC MÌNH GIẾT THÌ NHIỀU VÔ KỂ ,Ở MIỀN NAM NGÀY NÀO CŨNG CÓ DÂN THƯỜNG CHẾT THẬM CHÍ " NGƯỜI CHẾT 2 LẦN THỊT DA NÁT TAN". THỬ XEM SỐ NGƯỜI DÂN MB BỊ CHẾT VÌ BOM MỸ NĂM 1972 SO VỚI SỐ DÂN THƯỜNG MN BỊ CHÍNH NHỮNG NGƯỜI VIỆT BÊN KIA GIẾT CHẾT THÌ CÓ BẰNG CON SỐ 1 /10 ? NHẮC LẠI KHÔNG PHẢI ĐỂ HẬN THÙ MÀ ĐỂ XEM VỀ NÃO TRẠNG CON NGƯỜI RA SAO ? CHẲNG LẼ SINH MẠNG CỦA DÂN MIỀN BẮC HAY NHỮNG NGƯỜI ỦNG HỘ MIỀN BẮC LÀ QUÍ HƠN SINH MẠNG NHỮNG NGƯỜI MN KHÔNG THAM GIA BÊN NÀO ,HỌ CHÌ VÌ SỐNG MN VÀ KHÔNG ỦNG HỘ MB NÊN SINH MẠNG CỦA HỌ RẺ HƠN NHỮNG NGƯỜI KIA. NẾU VẬY THÌ CÁI GỌI LÀ DÂN VIỆT NAM ĐỐI VỚI ÔNG LÀ THỨ RÁC RƯỞI CHĂNG ? NÃO TRẠNG ÔNG SO ÁNH VỚI TQ? CUỘC CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT DO TRUNG QUỐC KHỞI XƯỚNG TRÊN 1 ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM GỌI LÀ ĐỘC LẬP , TỰ CHỦ GÌ ĐÂY ĐÃ GÂY RA CHẾT CHÓC BIẾT BAO SINH MẠNG NGƯỜI DÂN MB ? NẾU ÔNG LÀ NGƯỜI GỐC BẮC GẦN ĐÂY THÌ HÃY VỀ HỎI XEM TRONG CUỘC CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT MB XEM CÓ THÂN NHÂN BÀ CON, HỌ HÀNG XEM CÓ BAO NHIÊU NGƯỜI CHẾT THẢM VÀ OAN ỨC? 1 MB DÂN CHỦ HÒA BÌNH VÀ CỦA DÂN VÌ DÂN MÀ XẢY RA CHUYỆN CẢI CÁCH GIẾT NGƯỜI VÔ TỘI LÀ SAO ? NẾU ĐỔ CHO CHUYÊN GIA TRUNG QUỐC THÌ LẠI XEM LẠI NƯỚC vndcch ĐỘC LẬP TỰ CHỦ GÌ MÀ ĐỂ CHO CHUYÊN GIA TRUNG QUỐC RA LỆNH GIẾT NGƯỜI ? SAO KHÔNG THẤY MẤY ÔNG TỐ HỮU , XUÂN DIỆU ,CHẾ LAN VIÊN LÀM THƠ BÚC XÚC DÙM DÂN MB ? HAY NHỮNG ÔNG ẤY CHO RẰNG CHUYÊN GIA TRUNG QUỐC PHÁT ĐỘNG CUỐC CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT LÀ ĐÚNG? MÀ HÌNH NHƯ TỐ HỮU CŨNG CÓ BÀI THƠ HÔ HÀO ỦNG HỘ CUỘC CẢI CÁCH RUỘNG ĐẤT LONG TRỜI LỞ ĐẤT.
      THẰNG MỸ LÀ DÂN TỘC KHÁC VÀ TRÊN CHIẾN TRƯỜNG GIẾT NHAU LÀ CHUYỆN THƯỜNG VÀ SAU KHI CHIẾN TRANH VN KẾT THÚC THÌ NHIỀU CỰU BINH MỸ TỎ RA SÁM HỐI VÌ ĐÃ BẮN GIẾT NHAU , MÀ ĐÓ LÀ TRÊN CHIẾN TRƯỜNG. CÒN NHỮNG CON NGƯỜI TỰ XCU7NG LÀ ĐẠO ĐỨC SÁNG NGỜI THÌ TỎ RA HÃNH DIỆN VÌ TAY MÌNH VẤY MÁU ĐỒNG CHỦNG TỘC VIỆT NAM , MÀ NẾU TRÊN CHIẾN TRƯỜNG THÌ CÒN CHẤP NHẬN , ĐẰNG NÀY NÓ Ở NGAY TRÊN ĐƯỜNG PHỐ SÀI GÒN . VÍ DỤ NHƯ ÔNG HÙNG NGƯỜI RA LỆNH ĐÁNH BOM TRÊN ĐƯỜNG PHỐ SÀI GÒN ĐỂ GIẾT CHẾT GIÁO SƯ NGUYỄN VĂN BÔNG , ĐÁNH BOM GIẾT ÔNG BÔNG TẠI NGÃ TƯ ĐÈN ĐỎ THÌ THỬ XEM NHỮNG NGƯỜI DÂN VÔ TỘI DỪNG XE CHỜ ĐÈN XANH CÓ THOÁT KHỎI CÁI CHẾT KHÔNG ? THẾ MÀ ÔNG HÙNG LẠI HÃNH DIỆN KỂ CHUYỆN TRÊN BÁO NHƯ GIẾT 1 CON GÀ VÀ GIẾT THÊM VÀI CON GÀ CON . NHƯ NHỮNG NGƯỜI ĐƯỢC GỌI BIỆT ĐỘNG THÀNH KỂ CHUYỆN ĐÁNH BOM ÁM SÁM NHƯ CHUYỆN LÀ CÁ VÀ XEM NHƯ GIẾT NGƯỜI LÀ .... XEM RA BIN LA ĐEN BÊN AP GA NIS TANG NHỈ

      Xóa
    3. Mong mọi người trao đổi nhẹ nhàng, bình tĩnh, tránh xúc phạm lẫn nhau hoặc gây hiểu lầm nhé.

      Xóa
    4. VÌ ĐÂY LÀ NHÀ CÔ NÊN MÌNH SẼ THỰC HIỆN THEO YẾU CẦU CỦA CÔ, NHƯNG MÌNH CÓ VÀI ĐIỀU MUỐN TRAO ĐỔI VỚI CÔ NHỈ.
      Họ những người chỉ biết đọc và nhét những gì người khác nhét vào đầu họ chừ không suy nghĩ, không may thây ...................
      thế nên họ chưỡi tất những ai nói thật mà khác những điều dối trá được nhét vào đầu họ là họ chưỡi từ dung tục cho đến ....và họ chươi bất kể ai vì ngay từ nhỏ , còn là hs họ cũng có quyền đem thầy cô ,cha mẹ ,người lớn ra chưỡi ,xỉ vả nếu những người đó nói khác đi với những gì họ được nhét vào đầu. Thế nhưng mình thấy trên thế giới ảo này , blog thì họ cũng thế , họ vô tư chưỡi ,vô tư xúc phạm vô tư nói láo ,vô tư xả rác thì chủ các blog hầu như không nhắc nhở, thế nhưng có ai phản ứng lại những con người đó hơi cứng rắng , hoắc bạch tọe những sự thật thì bị các chủ nhà blog 1 là xóa hai là nhắc nhở.
      chẳng lẽ người Mn, hoặc tử tưởng MN phải yếm thế như vậy chăng? Vậy chúng ta là công dân hạng 2 rồi còn gì ? mà sự thật là vậy mà

      Xóa
  2. Đã bỏ đi câu thơ của CLV. Cám ơn anh NTT nhiều lắm. Khi viết tôi cũng có ngờ ngợ có thể nhầm thơ của tác giả khác nhưng chưa kịp xem lại.

    Trả lờiXóa
  3. Phương Anh ạ,thế hệ chúng tôi ở Miền Bắc chắc cũng chẳng có mấy người thuộc thơ Xuân Diệu thời ông theo Cách mạng đâu,trừ những bài bắt buộc trong giáo khoa và rồi cũng bay theo gió.Còn những câu thơ Hỡi xuân hồng,ta muốn cắn vào người"... thì mãi sau này mới đọc được đấy.Ý tưởng viết về sự thay đổi của PA rất hay đó,cũng dễ hiểu thôi,dễ nhận ra thôi,nhưng phải sử dụng ngôn từ thật mượt mà mới hợp với Xuân Diệu.XL rất thích 2 tập phê bình văn học của ông về các nhà văn cổ điển.Chúc khỏe.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cám ơn anh Xuân Lộc đã chia sẻ ý tưởng. Mong có dịp trao đổi nhiều hơn với anh.

      Xóa
    2. XL xin lỗi về lỗi chính tả của câu thơ Xuân Diệu:"Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi" Trời ạ,cắn vào người thì chắc Xuân Diệu vả cho Xuân Lộc mấy cái quá,hihi

      Xóa
    3. Biết đâu XD viết bài thơ nầy là chuyện bất đắc dĩ, vì dưới chế độ CS có ai được viết những gì mình muốn viết đâu.
      Biết đâu người đọc không nhớ được những bài thơ Cách mạng của XD là ông đã đạt được mục đích rồi vì nếu không ông cũng chẳng cần thay đổi cách dùng chữ, từ như hoa như bướm làm ngây ngất lòng người đến những chữ rất là bình thường, thô thiển làm chán ngán cho người đọc
      Và biết đâu 4 câu
      Khắp cả mặt đất là hầm chông,
      Bước thì phải liệu, đi phải trông!
      Một tờ lá rụng, một chòm cỏ
      Đều giấu hờn căm ở dưới lòng!
      là XD viết khuyến cáo cho chính ông, hay cho cả dân tộc nầy...

      Xóa
  4. Xuân Diệu làm bài thơ trên giống như một em bé lớp ba đang tập tành làm thơ. Thật sự tôi không thể đọc hết bài thơ này.

    Trả lờiXóa
  5. Trong ba ngày đầu hội nghị, bản “Đề dẫn” đã tạo ra một không khí hân hoan. Nguyên Ngọc nhớ lại: “Chế Lan Viên hồhởi còn Xuân Diệu thì nhảy cẫng lên”. Chế Lan Viên than: “Từ lâu, ta đã có Ba Giai, Tú Xuất, Học Lạc nhưng ta đã giết nórồi”77. Một người rất cứng rắn như nhà phê bình Vũ Đức Phúc cũng phải cho rằng: “Văn học không chỉ phản ánh hiện thựccuộc sống mà còn đi sâu vào khám phá quy luật bí ẩn của cuộc sống. Nhưng ở nước ta có cái gì thoát khỏi đường lối củaĐảng ta không? Không. Cả khi con người đi nghỉ, khi yêu nhau… cũng thấy rõ các vấn đề đường lối”78.
    (Trích trong Bên thắng cuôc- Huy Đức)

    Trả lờiXóa
  6. Bài thơ gì mà đọc nghe nó ngang phè như giàn bí vậy nè! Nếu không nói, tui không thể cho đây là thơ của XD. Hỏng mất 1 tài năng về thơ tình.

    Trả lờiXóa
  7. Điều mà chị viết trong đoạn kết ông Xuân Sách đã khái quát như sau:
    "Hai đợt sóng dâng, Một khối hồng
    Không làm trôi được chút Phấn thông
    Chao ơi Ngói mới, nhà không mới
    Riêng còn chẳng có, có gì Chung"

    Trả lờiXóa
  8. Tôi có cảm tưởng rằng entry thuần tuý về thơ văn này của chị cũng được một số bạn dư luận viên quan tâm thái quá! Thế mới biết đảng quản lý toàn diện xã hội!

    Trả lờiXóa
  9. Theo tôi Xuân Diệu là nhà thơ hay: ông đã đem cái sở trường của ông đóng góp vào chiến tranh chống ngoại xâm. Hãy đọc thêm bài thơ "Sự Sống Chẳng Bao Giờ Chán Nản " (http://vanhoc.xitrum.net/thoca/hiendai/7425.html) để biết rằng không thể viết thơ chống mỹ không phải là do chỉ thị hay viết như cái máy được. Cũng cần nói thêm: là người dân nước nào thì phải quí trọng dân nước mình hơn tất cá dân nước khác; nghĩa là người Việt nam thì phải trân quí dân tộc giống nòi mình hơn kẻ thù của mình, nhất là khi mình chẳng có nợ máu gì với họ mà họ lại mang triệu trấn bom đạn để huỷ diệt sự sống của dân mình. Là người da vàng mũi tẹt lại có đi học đàng hoàng thì ta nên khuyến khích nguyên lí này chứ không nên bôi bác cha ông chúng ta (tức là nhà thơ Xuân Diệu đó) khi họ đóng góp phần của họ trong chiến tranh chống xâm lược. Làm như vậy là bạc nghĩa và phản quốc.

    Trả lờiXóa
  10. Trích bài viết Của Nguyễn Thiếu Nhẫn đăng trên Ba Cây Trúc

    “Thắp đuốc cho sáng khắp đường
    Thắp đuốc cho sáng đình làng đêm nay
    Lôi cổ bọn nó ra đây
    Bắt quỳ gục xuống đọa đày chết thôi!”



    “… Ai về Bố Hạ
    Nhắn với vợ chồng thằng Thu
    Rằng chúng bây là lũ quốc thù!...”


    Xin thưa “vợ chồng thằng Thu” là bố mẹ của ông (Ngô) Xuân Diệu đấy ạ!

    Trả lờiXóa